زندگی با دیکتاتور

زهرا رهنورد و فاطمه کروبی در زندان چه می‌کنند؟

2011-03-08T04:04:00.000+03:30

از لحظه‌ای که خبر حصر و دستگیری موسوی و کروبی در وب سایت‌ها آمد, شاید اتفاق نادری در تاریخ سیاست ایران رخ داد. نکته کوچکی در خبر بود که آن را متفاوت می‌کرد: زن و مرد هر دو دستگیر شده بودند.

می‌شود تمام این خبر را در زمینه عکس‌های انتخاباتی سال گذشته دید: زهرا رهنورد با گل سرخ و کت جین در کنار موسوی. می‌شود کمی جلوتر آمد و او را کنار خانواده‌های زندانیان و کشته‌شدگان دید. می‌شود به سخنرانی‌هایش گوش داد و حتی نشست و ساعت‌ها به خرده‌گیری زنان و مردانی گوش داد که از جوراب سوراخ رهنورد و سخنرانی‌هایش درباره زن نمونه از دیدگاه اسلام می‌گویند. ولی همه این‌ها به کنار, باید از خود پرسید چرا جمهوری اسلامی ایران با تمام تاریخ پر فراز و نشیبش همسرانِ رهبرانِ مخالفان خود را نیز دستگیر کرده است؟ چه شده که این بار زن به جای نمانده تا مصیبت‌نامه بنویسد و آویزانِ بارگاه قاضی و دادستان و بازجو و عمله اکره دستگاه عریض و طویل قضا شود؟ در ذهن طراحان این بازداشت چه می‌گذشته که رهنورد و کروبی را نیز با خود برده‌اند و مشمول حذفشان کرده‌اند؟

جمهوری اسلامی تاریخ جالبی‌ست و یکی از جالب‌ترین سرفصل‌های این تاریخ, اتفاقاتی‌ست که در این 30 سال بر زنان ایرانی گذشته است. در کنار حجاب اجباری, محرومیت از حقوق قانونی برابر و تحقیر و آزار دائم در فضای عمومی, جمهوری اسلامی نوع خاصی از زن‌بودگی را در تمام این سال‌ها تحمل/ تبلیغ کرده است. زن هژمونیک در جمهوری اسلامی اتفاقاً نه بی‌سواد است, نه بی‌حق و نه وابسته. اگر فاطمه و زینب در مقابل علی و حسین اسطوره‌های تعیین کننده زنانگی در گفتمان جمهوری اسلامی باشند, می‌توان رگه‌های محکمی از اعتماد به نفس برای تعیین سرنوشت را در سرگذشت این دو زن دید. جهیزیه اندک, ساده‌زیستی, مقاومت بر سر حقوق اقتصادی تا سر حد مرگ, پایداری بر سر ارزش‌ها و جایگزینی نقش پدر در روایات موجود از زندگی فاطمه به کرات تکرار می‌شود. زینب نیز زنی‌ست اسطوره‌ای که در قیامت پس از صحرای کربلا یک تنه خاندان پیامبر را نمایندگی می‌کند. در هیچ‌کدام از این روایت‌ها حجاب مانع نیست. همسر مانع نیست. ارزش‌ها را باید در جای دیگری جستجو کرد.

"زینب‌وار" پس از شهادت همسرش ایستادگی کرد... "فاطمه‌وار" در کنار همسرش ایستاد... این‌ها توصیفاتی است که بسیار درباره همسران شهدا و اسیران و آزادگان جنگ شنیده‌ایم. این صفت‌ها, بیانگر ارزش‌های مثبتی هستند که همواره از سوی جمهوری اسلامی برای زن نمونه اسلامی تبلیغ شده‌اند. لذت یکرنگی با این ارزش‌های مثبت, زنان بسیاری را با خودش همراه کرد. حتی در سخت‌گیرانه‌ترین لحظات تاریخی که پلیس امنیت اجتماعی زنان را به جرم نشان‌دادن ذره‌ای مو با خشونت دستگیر می‌کرد و برایشان پرونده قضایی تشکیل می‌داد, نیروهای پلیس زن با چادر از دیوار بالا می‌رفتند و عکس چادر در اهتزار درآمده‌شان, عکس یک خبرگزاری‌ها می‌شد. جنگِ جمهوری اسلامی برای به کرسی نشاندن نوع خاصی از زن بودگی بدون شک با مقاومت بسیاری از زنان روبرو شده, اما زنانی هم بوده‌اند که در این 30 سال آن را (به دلایل مختلف) جدی گرفته‌اند.

آیا زهرا رهنورد و فاطمه کروبی همان زنانی نبودند که تا دیروز از آن‌ها تقدیر می‌شد؟ مدیریت دانشگاه و بیمارستان به عهده‌شان گذاشته می‌شد؟ اثر هنری‌شان در یکی از مهم‌ترین میدان‌های شهر نصب می‌شد؟ آیا آن‌ها همان زنانی نیستند که تا دیروز خیلی از فعالین زنان با عنوان زنان حکومتی ازشان دوری می‌گزیدند؟ اصلاً مگر آن‌ها همان‌هایی نیستند که برای پاکیزه‌ ماندن پرونده‌شان در جمهوری اسلامی از فعالین زنان فاصله می‌گرفتند؟ چه شده است که این زنان امروز در زندان هستند؟ چه شده است که به گناه همسر به حبس می‌روند؟

اتفاق شگرفی رخ داده است. نیروی عظیمِ مردم, نام‌ها را شسته و اسامی, دیگر معانی قدیم را ندارند. نشئگی حاصل از تجربه همبستگی, تاریخ را زیر و رو می‌کند. زنانگی و مردانگی کنار می‌روند, چیزی رخ می‌دهد که در حدود خیال هیچ‌کس نیود: تصویر آن زن میانسال که چادر از سر برداشته بود تا سنگ درآن بریزد و به جوان‌ترها برساند تا ضدشورش جلوتر نیاید, از یادها پاک نمی‌شود. در چنین رخدادی‌ست که کلمات شکل‌های تازه می‌یابند. آن فاطمه که در خطابش به زنان فقط ارزنده‌ترین زینت زن را حفظ حجاب می‌دانست, در شکل‌های جدیدش متولد می‌شود و این بار آن فاطمه‌ای می‌شود که در مسجد نطق خواهد کرد. زینب در بارگاه یزید ساکت نمی‌ماند. هژمونی سی ساله نظامی که تمام تلاشش را برای جا انداختن برداشتِ خود از حقوق زنان و بودن زنان را در این سال‌ها کرده بود, در همان لحظه که رهنورد و کروبی به زندان می‌روند, زیر سوال می‌رود. مگر چه می‌شد اگر این دو در خانه می‌ماندند؟

وحشت واضح حکومت از ادامه رهبری جنبش توسط زنان در این دستگیری پدیدار می‌شود. هر دو این‌ها زنانی هستند که در این 30 سال با باور به الگوهای دینی ارائه شده از سوی حکومت زیست خود را رقم زده‌اند. وحشت جمهوری اسلامی در همین جاست: "زنان حکومتی" زینب‌وار ایستاده‌اند. مسئله امروز ایران فاصله‌گیری نخبگان آن از دایره حکومت کنندگان و تولید کنندگان گفتمان حاکم نیست, اتفاقاً این جمهوری اسلامی است که دارد از خود دور می‌شود. فریاد بلند موسوی برای بازگشت به ارزش‌های انقلاب و وامصیبتا برای خیانت به اصول انقلاب مردم در همین راستاست. "دروغ" در این جاست که معنا می‌یابد, دروغی که 30 سال به هزار گونه آرایشش کرده‌اند. انقلاب باشکوه ایران برای رهایی از بندگی و آزادی گرچه 30 سال با دروغ مثله شده, اما بازگشت به ارزش‌های انقلابی, تسخیر خیابان و چشیدن طعم با هم بودن, راه را برای جاخالی دادنِ بیشتر بسته است. جمهوری اسلامی آن‌قدر از آرمان‌های خود دور شده که دیگر حتی شبیه به خودش نیست: موجودی‌ست دیگرگون که فقط گاز می‌گیرد.

همین است که در کنار نسرین ستوده و بهاره هدایت, زهرا رهنورد و فاطمه کروبی و فخرالسادات محتشمی‌پور هم زندانی می‌شوند. "شکوه همسرداری" جای شکوه زن انقلابی را می‌گیرد و زن دوباره در اندام های جنسی‌اش خلاصه می‌شود. آن زنانی که با زخم باتوم و نفس تنگ بازگشته‌اند ذهنشان پر از "شکوه خیابان" است. اتفاق بی‌سابقه دستگیری همسران مخالفین, مهم‌تر از یک اتفاق ساده است. بیشتر شبیه علامت سوال بزرگی‌ست که بر دوش جمهوری اسلامی سنگینی می‌کند. علامت سوالی که سال‌ها بر تن, روان و بودنِ زنان نهاده شده بود, این بار به سوی خود حکومت بازگشته است. حکومت مجبور است که در فضایی مغشوش و مدام در حال تغییر خود را دوباره تعریف کند, مرزها را دوباره بسازد و خودی‌ها را شناسایی کند. در این فرآیندِ محتوم به فنایِ مرزبندی, مسئله زنان عاملی تعیین کننده است: نه فقط زنانِ بی‌حجابِ بی‌بند و بارِ حقوق بشری بلکه حتی زنان محجبه عفیفه که زینب‌وار ایستاده‌اند.

سی

2011-02-20T17:43:00.002+03:30

می‌گویند شعار "مرگ بر" ندهید. چطور می‌شود به آن‌ها که از فتح خیابان آمده‌اند و مرزهایِ مرسومِ بودن را پشت سر گذاشته‌اند چنین حرفی زد؟ گوینده چنین حرفی بیشتر غافل است یا احمق؟

ما که "مرگ بر" گفتیم, هدفمان کشتن کسی نبود و نیست. هدفمان مرگ یک گفتمان زورگویانه است که سمبل آن شاید کسی باشد. تقلیل یک شعار اعتراضی به معنای دقیق واژه‌هایش فقط نشان می‌دهد که کارشناسان والامقام صدای آمریکا محض رضای خدا یک ثانیه از فریادهای این مردم را نفهمیده‌اند.

پس فردا حتماً میخواهند نصیحت کنند که نگویید "ما همه با هستیم" چون بعدش همه می‌روند خانه‌هایشان.

با شما هستم آقای بهاری! این گفتمان سوسولیِ شمع و پروانه را بگذارید کنار. این موضع انفعالی گوگوری مگوری را انقدر توی بوق و کرنا نکنید. این دیدگاه را که سبزها دشنه به دست در کوچه‌ها به دنبال طعمه اند را تبلیغ نکنید. خشونت معنادار/دفاع با حمله بی‌معنی فقط به صرف خشونت فرق دارد. کسی را کنار شما بکشند, می‌ایستید و نگاه می کنید؟ اگر رهبر معظم با قربان صدقه و من بمیرم تو بمیری رفتنی بود که چه احتیاجی به خیابان بود؟

سبزها کشته می‌شوند ولی به دنبال مرگ نیستند. دیکتاتوری است که می‌میرد, که باید بمیرد. دیکتاتوری که با ما بلند می‌شود, با ما نان می‌خورد, با ما راه می‌رود, با ما نفس می‌کشد و به خواب می‌رود.

بیست و نه

2010-10-25T01:47:00.000+03:30

حرف زدن مرا از غرق شدن توی کلمه‌ها نجات می‌دهد. حرف که می‌زنم حس می‌کنم هستم. هرچند ناقص ولی وجود دارم.

بعضی روزها تمام روز با هیچ کس حرف نمی‌زنم. شب می روم توی مغازه و الکی با فروشنده شوخی می‌کنم. همش خداخدا می‌کنم که فروشنده هم آدم بی کس و کاری باشد و ادامه صحبت را بگیرد. بعد ما درباره زمین و هوا و سیاست و آبجو و سکس و عشق و بشریت حرف بزنیم. همینطور حرف بزنیم. انقدر حرف بزنیم که گرممان بشود. که بفهمیم هستیم.

می‌گویند فلانی چانه‌اش گرم است یعنی همین. یعنی خودش هست, به بقیه هم این حس را می‌دهد که شما هستید. یعنی دور و برش که باشی, گرمای تنش تو را گرم می‌کند. یک لحافِ کلمه می‌کشد رویت, می‌گوید بخواب, نترس.

بیست و هشت

2010-10-25T01:40:00.001+03:30

خوش به حال آن‌هایی که دوست دارند وطنشان را مثل بنفشه‌ها بردارند ببرند این‌ور و آن‌ور. وطن من یک جوش سرسفید گنده است که به زور خودش را تپانده به من و هی با من همه‌جا می‌آید. هر کس جوشم را می‌بیند بالا می‌آورد. هیچ کس درست و حسابی ماچم نمی‌کند. هیچ کس تحویلم نمی‌گیرد. مهمانی دعوتم نمی‌کنند. پشت سرم می‌گویند: دختر جوش کثافته اومد.

من با جوشم ور می‌روم. بیشتر درد می گیرد. وَرِ مامان مغزم می‌گوید نکن, جاش می‌مونه. من ولی یک مازوخیست خوشبخت هستم و از انگولک کردن جوش, لذت جنسی می‌برم. همین روزهاست که جوشم بترکد و کثافت بپاشد توی آینه. صورتم زخم می‌شود ولی امیدوارم زود خوب شود. جایش ولی به هر حال می‌ماند, کنار بقیه جای جوش‌ها.

عیب ندارد کرم پودر می‌زنم.

بیست و هفت

2010-10-25T01:30:00.001+03:30

دیروز یک ابر سیاه در پس زمینه آبی آسمان دیدم. تا حالا ندیده بودم. جالب بود.

بیست و شش

2010-10-16T17:57:00.000+03:30

بارانی‌ات را که جا گذاشته‌ای, شب‌ها رویم می‌کشم و می‌خوابم. خواب تورا می‌بینم. در خواب, زنی را می‌نویسم که بارانی عشقش را روی خودش کشیده و می‌خوابد. تو می‌گویی چه قصه غمناکی. من خواب تو را می‌بینم.

بیست و پنج

2010-10-05T01:06:00.001+03:30

• در یک اتاق بزرگ نشسته‌ایم. انگار که لابی هتلی باشد و ما منتظر این که اتاقمان را بدهند. آدم‌های دیگری هم در اتاق هستند اما مردی سیاهپوش در گوشه اتاق ایستاده که ماسک گاز دارد و از پشت پوزه پلاستیکی‌اش ما را می‌پاید.

چند دقیقه بعد در اتاق هستیم. سین لخت است. پاهایش را در بغل جمع کرده و بلافاصله به خواب می‌رود. من بیدارم. و می‌بینم که مرد سیاهپوش پشت کمد بزرگ قایم شده. صورتش پیداست. لبخندی شیطانی دارد و هر از چندگاهی از پشت کمد سرک می‌کشد و پوزخند می‌زند. می‌داند که من هیچ راه فراری ندارم. من وحشت کرده ام. می‌خواهم بلند شوم اما فلج شده‌ام. داد می‌زنم اما صدایی بیرون نمی‌آید. به سر و کله سین می‌کوبم. مرد سیاهپوش پوزخند می‌زند. موهای سین را می‌کشم. جیغ می‌زنم. جیغ می‌زنم ولی هیچ صدایی نیست. فلج شده‌ام. سین خواب است. من هوا را می‌بلعم...و بیدار می‌شوم.

• در منگی نیمه‌شبانه, تلاش می‌کنم که بفهمم چرا این خواب را دیده‌ام. می‌ترسم که خوابم ببرد و آن پوزخند هیولایی را دوباره ببینم. سعی می‌کنم اتفاق‌ها را معنی کنم. سعی می‌کنم مفهومی برای کابوسم پیدا کنم... بسیار خسته‌ام و دوباره خوابم می‌برد.

• یک ربع وقت دارم که ناهار بخورم. بوی کابوس می‌پیچد توی دماغم. پشتم تیر می‌کشد و دلم خالی می‌شود. کابوس همین است: تنها ناهار می‌خورم و تا دست‌های تو یک پرواز 6 ساعته لازم است. از ترس‌هایم فراری نیست؛ در هر هیات عجیبی که ظاهر ‌شوند.

فقط آغوش تو بود که وحشت مرا در خود گم می کرد که آن هم دیگر نیست؛ آغوشت نیست...هر چقدر هم که فریاد بکشم و گریه کنم.

بیست و چهار

2010-08-22T22:57:00.002+04:30

Boredom ترجمه شده به ملال... ملال مرا یاد کله کچل تو می اندازد با عکس آن زنی که بالای سرت نشسته و موهای افشان مجعدش دور صورتش را قاب گرفته. تو که تازه از رادیوتراپی برگشته‌ای و چایت را بین دست هایت پیاله کرده ای و می‌گویی خلاص می‌شوم. از این روزمرگی. از این... کلمه فارسی‌اش را بلد نیستی. می‌گویی: Boredom. من هیچ نمی‌فهمم که چرا مرگ تو در من حس‌های دیگری غیر از غم زنده می‌کند. من به رهایی تو فکر می‌کنم, به موهای بلندت, به خنده‌هایت, به بی‌خیالیت و تو که دیگر "ملول" نیستی.

چقدر به ترجمه این کلمه فکر کردم. در ذهنم با kingdom قاطی می‌شد و کلمه جدیدی می‌ساخت: قلمرو ملال. موقع پیاده‌روی, توی مترو, توی حمام, هر جا و هزار جا پیش خودم تکرارش کردم. قلمرو ملال. قلمرویی که هیچ مرزی ندارد. که من به سرزمین سایه‌وارش بی آن که بدانم پا ‌گذاشتم. خودم را در گوشه‌ای یله کردم. به هر لحظه که گذشت و به هر ممکن و ناممکنی فکر کردم و زندگی آن‌قدر بی‌معنی بود که خودکشی هم برای فرار از آن بی‌معنی به نظر می‌رسید.

من کی ساکن قلمرو ملال شدم؟ من که آن طور آکنده از شور بودم؟ کِی تمام تلخی‌ها در من ته‌نشین شد, سنگینم کرد؟ یکجانشینم کرد؟ کِی من شدم آن زن که زیر درخت‌های ملال دستش به هیچ نمی‌رود؟ کی شد که سایه‌نشین شدم؟ چطور شد که راضی بودن را یاد گرفتم؟

به هنرمندها حسودیم می‌شود. کاش نقاشی بلد بودم, کاش بلد بودم آرشه‌ای را بکشم یا با دکمه‌های پیانو بازی کنم. کاش رقصیدن بلد بودم, فیلم ساختن, طراحی کردن... چیزی؛ هر چیزی که مرا نجات دهد. هر چیزی که بتوانم با آن فریاد بکشم. هر چیزی که مرا از ملال برهاند. هر چیزی که درون مرا از این سایه‌های سرد خالی کند.

گویی فقط مرگ یا عشق یا هنر... اینطور گفته‌اند.

بیست و سه

2010-07-27T15:45:00.001+04:30

اگر تو را نمی دیدم هیچ وقت نمی فهمیدم که چطوری ممکن است آدم تمام دلایل لازم را برای دلخور بودن از کسی داشته باشد و بعد با همان اولین سلام از راه دور, گوشی تلفن را بچسباند به قلبش و به زور لبخند پهنش را از گوشه و کنار صورتش جمع کند, گوشی را بگذارد دم گوشش و بگوید سلام.

اگر تو را نمی دیدم هیچ وقت نمی فهمیدم که چطوری ممکن است همین کافی باشد.

بیست و دو

2010-07-14T17:11:00.000+04:30

صبح بهم گفت شما چند سالتونه؟

از آن آدم‌هایی‌ست که دوست دارم با خودم ببرمش خانه. بنشانمش یک گوشه و نگاهش کنم. حسابی نگاهش کنم. آن‌قدر نگاهش کنم که وقتی سرم را برگرداندم یادم باشد که گوشه کدام دندان فک بالایش یک کمی پریده. کدام دندان که به شین‌هایش این صدا را می‌دهد.

27 سال.

لبخند می‌زند. چشم‌های قهوه‌ایش می‌درخشد. بهم نمی‌گوید اصلاً بهت نمیاد. زیر 30 اصلاً بهت نمی‌خوره. فقط لبخند می‌زند. بعضی ‌وقت‌ها خیال می‌کنم که بی‌هوشش کرده‌ام و به خانه برده‌امش. نمی‌خواهم موقع نگاه کردن من خسته شود. می‌خواهم سر فرصت همه زاویه‌های تنش را بکاوم. اما چه فایده؟ اگر بی‌هوشش کنم اینطوری نمی‌خندد.

بلند می‌شود. شاگرد بعدی رسیده. خداحافظی می‌کند. من رفتنش را تماشا می‌کنم. رفتنش را که فقط مال خودش است. از آن آدم‌ها نیست که شبیه شخصیت‌های هیچ فیلم و داستانی باشد. از آن آدم‌ها نیست که انقدر توچشم و پررنگ باشد که همه عالم و آدم بگویند ماشالله چه خوشگله. از زری خانوم توی اتاق لیزر تا آقای روشنفکر استاد دانشگاه. از آن آدم‌ها نیست که یک عوضی بتواند باهاش "زنای ذهنی" کند. از آن عوضی‌ها که حتی با لوگوی روزنامه هم تعاملات ذهنی-تحتانی دارند.

رفتنش مال خودش است. دست‌هایش مال خودش است. پاهای تپلش مال خودش است. دماغ کشیده خوش فرمش مال خودش است. فقط باید بنشینی و این‌ها را کشف کنی. باید برایش وقت بگذاری. چیستان پیچیده‌ای است. پله پله حل کردنش لذت دارد. بعدِ حل کردنش هم، فکرِ چنین موفقیت اسرار آمیزی در حل چنین معمای پیچیده‌ای، کِیفِ دو عالم را دارد.

این زنی که همه چیزش مال خودش است رفته و یاد من آورده که 27 سالم شده. درونم 18 ساله است. هنوز دنیا را مثل استخر می‌بینم. می‌خواهم بپرم توی استخر. هی ورج ورجه کنم. بالا و پایین بروم. از نشستن حوصله‌ام سر می‌رود. از آدم‌هایی که تا مرا می‌بینند یاد یک ننه مرده دیگر می‌افتند، حوصله‌ام سر می‌رود. می‌خواهم بگویم بیا ببین، ببین من شبیه دخترخاله تو/ خواهرتو / باران کوثری (!) نیستم. بیا اینجا بنشین. من وقت دارم و خوب نگاهم کن.

اصلاً بیهوشم کن. فقط نگو شبیه آن خواهرت هستم که خیلی دوستش داری.

آتشفشان خشم ملت‌های دربند است...

2010-07-05T15:54:00.001+04:30

این عکس‌های نرگس محمدی را می‌بینم و در خود مچاله می‌شوم. لعنت می‌فرستم به زمین و زمان و همه سلول‌هایم از خشم و درد پر می‌شود.

روزهای بعد از انتخابات، وقتی همه داشتند آمار کشته‌ها و زخمی‌ها را رد و بدل می‌کردند من درکمال دنائت به یک چیز امیدوار بودم: این که برای اولین بار هزینه‌های سیاسی‌کاری را فقط فعالین سیاسی نمی‌دهند. تعداد زیادی از نام‌هایی که جلوی چشم‌ها ردیف می‌شد همین مردم کوچه و بازار بودند. آدم‌هایی شبیه به همه و هیچ کس. آدم‌هایی که جلو اسمشان لزوماً عنوان فعال سیاسی و مدنی و زنان و دانشجویی را یدک نمی‌کشیدند. قهرمان‌هایی ظهور کردند که کارگر و خانه‌دار و کاسب بودند.

از آن روزهای تبدار یک سال گذشته و تابستانی لزج و غبارآلود رسیده. عزاداران تنهایند و بی‌گناهان محبوس. اما در سکوت شکننده این روزها باز قرعه به نام قدیمی‌ها افتاده. باز ملی مذهبی‌ها را که به قولی "گوشت دم توپ" هستند احضار کرده‌اند. باز فشار روی شناخته‌شده‌ها بالا رفته. از تشویق به جلای وطن و احضار و بازجویی که بگذریم.

سیاست که همه‌گیر شد و مردم به میدان آمدند دل همه گرم بود. حالا که میدان‌ها از فریاد خالیند باز فصل کشتار "فتنه‌انگیزان" شروع شده. گرچه از روی نرگس‌ها و احمدها و عبدالله‌ها خجالت می‌کشیم اما حتی مجالی هم نیست که این غصه را نشان دهیم. چه خوب گفته بود کسی که آدم باید بتواند عزاداری کند. در این روزها باید غم را به رسمیت شناخت. به غم دل سپرد. ضجه زد. باید در میدان‌ها و کوچه‌ها و خانه‌ها مجلس زار گذاشت و آن‌قدر گریست تا این اندوه قلبمان را رها کند. تا بگذارد تا دل نفسکی بکشد. اندوه در تن و جانمان پخش شود. لانه کند. گوشه فکرمان باشد. اندوه صبحانه و چاشت شبانه‌مان شود. که با اندوه زندگی کنیم تا از آن نمیریم.

وای که حتی مجلس عزاداری هم ممنوع است. آه از این آتشفشان خشم که منفجر شود.

بیست و یک

2010-07-01T15:21:00.001+04:30

همیشه به تنهایی تو حسودی کردم. به کافه نشینی‌هایت، به موزیک گوش دادنت، به اینترنت بازیت. به این که تنهایی بلدی با خودت خوش بگذرانی. که تنهاییت سرد و غمگین و فلج نیست. تنهایی تو مردی‌ست پرشور که با پیرهنی تابستانی در کافه‌ای کوچک کتاب می‌خواند و قهوه‌اش را آرام آرام سر می‌کشد. تنهایی من دختری‌ست 13 ساله که دارد منفجر می‌شود. پستان‌هایش دارد منفجر می‌شود. سرش دارد منفجر می‌شود. دلش دارد منفجر می‌شود. دخترک در همان لحظه که بسیار غمگین است اما پر از شور هم هست. شورِ تجربه کردن دارد. کسی نیست ولی که همپایش شود. سال‌هاست که فکر می‌کنم این شور تنها نقطه اتصال من و تو است.

تو از من که جدا می‌شوی خودت هستی. نمی‌لنگی. آدمِ خودت هستی. رفیقِ خودت هستی. بلدی دلت را گرم نگه داری.

من از تو که جدا می‌شوم، بال بال می‌زنم. نفس ندارم. کج و کوله‌ام. زشتم. ملولم. لوسم. صریحم. آزار دهنده‌ام.

اَدای تو را در می‌آورم. در کافه‌ها کتاب می‌خوانم. در خیابان موزیک گوش می‌کنم. کانال بازی می‌کنم. فیلم‌های کُندِ کم دیالوگ می‌بینم. به خودم می‌گویم آفرین. داری یاد می‌گیری. ببین چه خوب است. ببین چه آرام و محترم شده‌ای. بعد می‌بینم که هیچ وقت هیچ کس به من نگفته ماشالله چه قدر خانوم هستی. بعد می‌بینم که من هیچ وقت هیچ جا شکل تو نمی‌شوم. خودخواهی من جور دیگری است. تو خودخواهیت یعنی نگه داشتن تنهاییت به هر قیمتی. خودخواهی من یعنی فریاد زدن هرچه که حقم است به هر قیمتی. من برای فریاد‌زدن باید دور و برم شلوغ باشد.

تو که رفتی خودت با تو بود و تنها نماندی. من ماندم و نهیب هر لحظه که بگذار خودش باشد.

من که دارم می‌روم تنهایم. مانده‌ام با نهیب هر لحظه که می‌گوید اگر از تو دور شوم می‌پوسم.

شکنجه از این سخت‌تر نبود؟

ایستگاه شعر- 4

2010-06-09T17:48:00.001+04:30

جاده‌ها مرا می‌خوانند

کوچه‌پس کوچه‌های تاریک-روشن اسم مرا در گوش باد آواز می‌کنند

شهرهای ندیده برایم سلام می‌فرستند

در خیابانی که منتظر من است

خنده در هوا می‌رقصد و آرام بالا می‌رود

تن‌ها خجالت نمی‌کشند

می‌شود نفس کشید و سینه را از عطر گردنت پر نگه داشت

می‌شود بی‌واهمه در تو در هم پیچید

من ولی پشت به همه نجواها و سرودها

به جاده‌هایی غریبه خیره‌ام که هیچ کس را به هیچ کجا نمی‌رسانند

که تو را به من نمی‌رسانند

ایستگاه شعر- 3

2010-06-08T14:51:00.000+04:30

تنها خنده تو بود

دست‌های تو

لب‌های تو

آغوش تو

که من را به روز وصل می‌کرد

به این خالیِ پشت میز

به این دهان‌هایی که می‌جنبند و کلمه‌ها را به صورتم پرتاب می‌کنند

به آینه‌ای که مرا زنی معمولی نشان می‌دهد

من مدام دارم سقوط می‌کنم

زشت‌تر می‌شوم

-برگرد-

ایستگاه شعر- 2

2010-06-08T14:26:00.001+04:30

جاده بی‌انتهاست بی تو

شهر دمدار و تفته،

من هوای پیرهن خنکی دارم

که تو در آن می‌وزی

بیست

2010-06-06T16:37:00.002+04:30

آن زنی که هر روز از کوچه مسجد می‌گذرد من هستم. دوستان زن بهش گفته‌اند که اول صبحی اینقدر از کوچه پس کوچه ‌ها نگذرد ولی گوش زن بدهکار نیست. او کوچه پس کوچه‌ها را دوست دارد و نمی‌خواهد از خیابان‌های شلوغ بگذرد که کامیون‌های شیر و ماست هوا را سیاه کرده‌اند. توی کوچه منتهی به مسجد سه تا ساختمان در حال ساخت هست که کارگرانش دوست دارند به زن زل بزنند. زن که رد می‌شود به بیل‌هایشان تکیه می‌دهند و رفتنش را تماشا می‌کنند. زن اگر کارگری متلک بگوید می‌فهمد که جدید است. کارگرهای جدید هنوز فکر می‌کنند که همه خیابان‌ها مال مردهاست و زن‌هایی که صبح‌ها آرایش کرده و تمیز دارند سرکار می‌روند جنده‌هایی ناشی هستند. زن از تصور مرد بودن و مالکیت این همه خیابان و کوچه و پارک دلش می‌لرزد.

زن دوست دارد به همه کارهایش زاویه‌ای شاعرانه بدهد و با خودش فکر می‌کند که شاید بوی عطر او در ساعت 8 صبح تنها زیبایی روز کارگران کوچه مسجد باشد. از شما چه پنهان زن مدتی‌ست که بیشتر به خودش عطر می‌زند. زن هر روز راس ساعت 8 از کوچه باریک جلوی مسجد می‌گذرد و از میانه کارگران ساختمان نیمه‌تمامی می‌گذرد و کمی بعد به راست می‌پیچد و به ساختمان دیگری می‌رسد. کارگران شاید ندانند که زن از آن‌ها می‌ترسد ولی زن خیلی می‌ترسد. مثل سگ می‌ترسد. ساعت 8 صبحِ هر روزش را صفحه‌های حوادث و خبرهای تجاوز و گونی‌های جسد پر کرده‌اند.

زن، روزهایی که کفش قرمز و مانتوی کوتاه می‌پوشد بیشتر می‌ترسد. روزهایی که ظرف غذا دستش است اعتماد به نفس بیشتری دارد. زن همیشه عینک آفتابی می‌زند. زن دوست دارد فکر کند که دیدن چشم‌هایش آرزوی کارگرهای کوچه مسجد است. زن ولی عینکش را هیچ وقت برنمی‌دارد. می‌ترسد که بعد شش ماه گذشتن از کوچه مسجد، همه بفهمند که او می‌ترسد. سگ‌ها ترس را از بوی تن آدم‌ها می‌فهمند و آدم‌ها ترس را توی چشم همدیگر می‌خوانند.

زنی که هر روز از کوچه مسجد می‌گذرد بیشتر از هر چیزی نگران آن مغازه کوچک لوله و تاسیسات است که درست در انتهای کوچه باریک قرار دارد. صاحب مغازه ربطی هم باید به مسجد داشته باشد. چون زن او را دیده است که کلید می‌اندازد به در مسجد و می‌رود تو. صاحب مغازه ریشوست و موتور دارد. زن فکر می‌کند که او حتماً رئیس بسیج مسجد است و در جریان شلوغی‌های بعد انتخابات زنان را به این مسجد می‌کشانده. زن دلش می‌خواهد یک شب برود و عکس ترانه موسوی را بچسباند روی شیشه مغازه مرد؛ ولی می‌ترسد. صاحب مغازه هر روز صبح او را برانداز می‌کند. ولی زن صاف و شق و رق و مستقیم راهش را ادامه می‌دهد. صاحب مغازه هم دیگر او را نگاه نمی‌کند.

آن زنی که هر روز از کوچه مسجد می‌گذرد وقتی به خیابان اصلی می‌رسد، روسریش را مرتب می‌کند و فقط مواظب است که ماشین‌ها زیرش نکنند. آن زنی که به کامیون‌ها فحش می‌دهد و روسریش را در حلقش می‌چپاند من هستم.

نونزده

2010-05-11T17:50:00.000+04:30

صبح وَرِ دست‌خورده تخت دو نفره‌مان را مرتب می‌کنم و به زور راه می‌افتم که بیایم سرِکار. نمی‌دانم ادامه مریضیِ هفته پیش است یا به خاطرِ قرص‌هایِ کوفتیِ ضدبارداری که حالت تهوع دارم. سر بلوار پیرمردِ هیزِ گل فروش انقدر سر راهم می‌ایستد که مجبور می‌شوم بهش سلام کنم. طوری با خنده جواب می‌دهد که دندان‌های پوسیده فک پایینش را با جزئیات توصیف ناشدنی می‌بینم. دیروز همانطور که سبد گل روی پایم بود و می‌رفتم ختمِ مادرِ همکارم تا نصفه خودش را انداخت روی من که مثلاً روبان سبد را درست کند.

اصلاً پیرمردها یک جور ولعِ کردن دارند. دختر که می‌بینند هول می‌کنند. به هر زنی به چشم آخرین فرصت لاسیدن و کردن نگاه می‌کنند. دیروز از ختم که برمی‌گشتم راننده تاکسی یک پیرمرد کچل بوگندو بود. رادیو جوان گوش می‌داد. همه که پیاده شدند این مجری جلف رادیو داشت درباره حالِ خوب نمک می‌ریخت که برگشت به من گفت این حالش از همه بهتره نه؟ گفتم پول مفت می‌گیرن از صبح تا شب مزخرف می‌گن. یارو یک ربع خندید. انقدر خندید که داشتیم تصادف می‌کردیم. مثل کفتار می‌خندید لاشخور.

ظهر خیلی حالم بدتر شد. معده درد از یک طرف و این پریشانیِ بی پایان برای این که دقیقاً چه کسی را مسئولِ مصیبتِ زن شدنم قرار بدهم از طرفِ دیگر. اگر پریود نمی‌شدم، لازم نبود نگران جلو عقب شدنش باشم. اگر مثل مردها می‌شد آبم را بریزم تو هر سوراخی و به تخمم هم نباشد که دهان شخص مقابل برای جلوگیری از تولد نامیمون یک موجودِ دیگر در چه حد سرویس شده، لازم نبود بنشینم اینجا و اراجیف پشتِ هم سوار کنم. الان یک وبلاگ داشتم که در آن از آخرین دستاوردهای روشنفکریَم می‌نوشتم.

هر چه کار عقب افتاده داشتم انجام دادم. من حواسم پرت می‌شد ولی درد حواسش جمع بود. داشتم با منشی‌مان درباره لزوم استفاده از خشونت در جنبش سبز بحث می‌کردم که دیدم یک شانه‌به سر نشسته دم پنجره. به منشی‌مان گفتم دیدی؟ ندیده بود. از صبحِ اولِ صبح هم ندیده بود که یک سنجاق سینه کوچک به شکل پرنده زده‌ام روی یقه‌ام، درست همانجایی که پر از برگ و گل است.

عصرتر که شد باز با خودم دعوا کردم. گفتم بهش زنگ بزنم یا نه. یک نیمکره می‌گفت او هم حتماً سرش شلوغ است. آن یکی نیمکره می‌گفت مگر تو کار نمی‌کنی؟ مگر سرِ تو شلوغ نیست؟ به قول کَسی به خاطرِ بیست گرم گوشتِ اضافه شغلِ ایشان مهم‌تر از مالِ من شده؟ دوباره نیمکره می‌گفت عشق. صمیمیت تن‌هامان در طراری. در فراسوی بدن‌هایِمان. آن یکی نیمکره می‌شاشید بهش. معده‌ام هم می‌شاشید بهش. رفتم دستشویی روده‌ام هم رویش اسهال کرد.

برای امتحان هر رابطه‌ای آدم‌ها را باید از هم دور کرد. اگر روزی زنگ زدید با حال نزار به همان یار قدیمی و گفت آخ آخ عزیزم قربونت برم الان سر هواپیما میشم میام. دو دقیقه بعد گفت یک ساعت دیگر بهت زنگ می‌زنم. اگر 5 ساعت بعد بهش زنگ زدید و توی گوشی فوت فوت کرد که الان جلسه هستم، تماس می‌گیرم. اگر این دیالوگ چند بار تکرار شد، زیاد خودتان را زحمت ندهید. محترمانه بلند شوید بروید دکتر و از دکترتان علاوه بر دارو برای مرضی که به آن مبتلا شده‌اید، داروهای ضد توهم هم بخواهید. کنار هم بودن، آدم را به این اشتباه می‌اندازد که رابطه‌اش خفن‌ترین رابطه روی زمین است.

هژده

2010-05-10T16:27:00.000+04:30

با رنج بسیار،
با یک بند انگشت پیشرفت در سال،
در دل صخره نقبی می زنم... هزاران هزار سال
دندانهایم را فرسوده ام و ناخنهایم را شکسته ام
تا به سوی دیگر رسم ،به نور، به هوای آزاد
و آزادی...

از مدل توصیف کردن اکتاویو پاز در این شعر خوشم می‌آید. از صبح دارم برای خودم می‌خوانمش. توی راهرو. توی دستشویی. حتی وقتی از جلوی پایگاه بسیج محله رد می‌شدم. هی می‌گفتم هزاران هزار سال. از صبح دلم مچاله است. مثل صبح‌های زود پاییز که باید بلند می‌شدیم و می‌رفتیم مدرسه. مامان زورم می‌کرد که شیر گرم بخورم و من هی دلم بیشتر به هم می‌خورد. توی اتوبوس هم بهم سیب می‌داد. من زل می‌زدم به روپوش خاکستری‌ام و نیم خواب و نیم بیدار به بوی عرق مردها فکر می‌کردم. توی اتوبوس دوم دیگر مامان نبود ولی تهوع با من می‌آمد و یک جور دلتنگی غریب برای منی که با زن‌های کارمند و بچه‌هایِ کلاه به سرِ خوابالو به مدرسه می‌رفتم.
نه فایده ندارد. هیچ نمی‌توانم آن دلتنگی را توصیف کنم. بگویم که دل کندن از آن پتوی گرم به اندازه بیرون جهیدن از رحم مادر دردناک و گریه‌دار بود. بگویم که دستشویی صبح‌ها سرد بود و من از بخار کردن آب گرم بیشتر حالم به هم می‌خورد. بگویم که صبح‌ها گرسنه‌ام نبود. که حرصم می‌گرفت که ما این همه زود از خواب بلند می‌شدیم و بابا راحت می‌خوابید. که دلم دست گرم مادربزرگ را می‌خواست که صدای آرام ذکرش بعد نماز صبح بپیچد توی آشپزخانه و بیدارم کند. تا دو تایی چای تازه دم بخوریم با پنیر تبریز و بربری تازه.

حالا چه فایده از گفتن این همه حرف؟ من نمی‌توانم توصیف کنم. نمی‌توانم بگویم که این قلمبه دردناک دلتنگی که از دیروز صبح توی دلم است چه شکلی است. حالا هی از اعدام و درد و طناب بگویید. من حتی نمی‌توانم بگویم که چطور این قلمبه دلتنگی هر روز ما را به چوبه دار می‌سِپُرد، می‌سِپُرَد. که حداقل آن که رفت برای چیزی رفت و ما که ماندیم حتی بلد نیستیم خوب دلتنگی کنیم.

درباره مقاله شادی صدر و نقدهایش

2010-04-29T16:42:00.001+04:30

× سرکار بودم که زنگ زد که برویم یک خانه همین نزدیکی‌ها ببینیم. نیم ساعت رفتیم و آمدیم و دو تایی فکر کردیم که خوب جایی است. قرارها را گذاشتیم وخانه را گرفتیم. شب بهم گفت که املاکی با پوزخند بهش گفته که افسارت را نده دست زنت. خانه را ببین، دستش را بگیر بیاور بگو این هم خانه‌ات. هیچی نگفته بود. اما معلوم بود که توی املاکی حسابی تحقیرش کرده‌اند.

× رفته بودیم خانه مادربزرگ. بعد مدت‌ها خاله‌ها و نوه‌ها دور هم جمع بودیم. ساعت حدود 10 بود که خواستم برگردم. داشتم می‌رفتم زنگ بزنم به آژانس که مامانم گفت تو رو خدا زنگ بزن به میم، ازش "اجازه" بگیر که بیشتر بمانی. نگاه کردم توی صورتش و گفتم من برده نیستم که اجازه بگیرم. خاله‌ بزرگم از یک گوشه گفت خوب این مردهای زن ذلیل شماها را پررو کرده‌اند.

× تنها زندگی می‌کردم: دانشجویی ولی خوب. برادرم به دوستش گفته بود که خواهرم چنین و چنان. دوستش گفته بود خواهرت حتماً زن نیست. این چیزها که تو گفتی خیلی "مردی" می‌خواهد.

× زنیت و مردیت برساخته‌های اجتماعی هستند. نظام مردسالار آن‌ها را هم به زن‌ها و هم به مردها آموزش می‌دهد. چه زن و چه مردی که در برابر این نقش‌های از پیش تعیین شده مقاومت کنند محکوم به طرد هستند.

× تعمیم دادن، بهترین روش حذف و تقلیل صورت مسئله است. یهودی‌ها همه نژاد پست هستند. سیاه‌ها همه کم‌هوش هستند. افغانی‌ها همه دزد و متجاوز هستند. ایرانی‌ها همه دلال‌صفت هستند. مردها همه زورگو هستند. زن‌ها همه فضول هستند. تعمیم دادن و جوهری کردن صفات، روش مورد علاقه دیکتاتورهاست. از آن بزرگ‌ها گرفته تا دیکتاتورهای کوچک درون ما.

× تمام لذت انسان بودن به اشتباه کردن است. من فمینیستم اما کم نبوده لحظه‌هایی که حسادت کرده‌ام، غیبت‌کرده‌ام و به زن‌ها و مردهای دیگر به خاطر جنسیت‌شان توهین کرده‌ام. برای خودم مهم این است که به این رفتار خودآگاهی پیدا کرده‌ام و به آن فکر می‌کنم. مدام با خودم در جدالم. دوستانم هم همین‌طورند، چه زن و چه مرد. با خیلی از آن‌ها ساعت‌ها بحث می‌کنیم. قانع بشویم یا نه، من خوشحالم که مردها هم این چالش را دارند. آن‌چه باید عمومی شود این وجدان آگاه است. توهین به دیگران برای اشتباهات خودشان یا دیگر همجنسانشان این راه را می‌بندد.

× این جمله که تغییر یک شبه رخ نمی‌دهد تکراری شده اما واقعیت دارد. آن زن و مردی که آزار جنسی می‌دهد یا از موضع نابرابر جنسی حرف می‌زند و زندگی می‌کند، تا به خودآگاهی نرسد با خودش و با تربیتش به جدال برنمی‌خیزد. زنان و مردان برابری‌طلب راه درازی دارند. در محکومیت این ظلم اگر چیزی می‌نویسیم مطمئناً احتمال خوانده شدن آن توسط زن و مردِ برابری طلب خیلی بالاتر است تا عموم مردم. در این جدال، همدیگر را متهم نکنیم. همدیگر را ناامید نکنیم. تلنگری هم اگر می‌خواهیم بزنیم جایش را بشناسیم، زبانش را بدانیم.

هفده

2010-04-28T15:45:00.000+04:30

زندگی در لحظاتی چنان پوچ می‌شود که برای فرار از تمام خالی‌هایش بین معجزه و مرگ باید یکی را انتخاب کرد.

آرزو کردم. از ته دل خواستم. تلاش کردم. نشد. نمی‌شود. برای بعضی آدم‌ها نمی‌شود. بعضی‌ها از اول که به دنیا می‌آیند قرار است که نشوند. حتی در تناسخی‌ترین حالتِ فکر هم به نظر می‌رسد که این صحنهٔ پر رفت و آمد بیش از حد برای چنان هدف ساده‌ای شلوغ باشد.

حتی نوشتن همین خط‌ها هم بی‌معنی است.

حالا باید Ctrl + A بگیرم بعد Delete. نمی‌گیرم.

امواج خالی‌ام را در فضا پخش می‌کنم. شاید از چیزی پر شود. شاید که بارور شود.

شانزده

2010-04-21T15:25:00.002+04:30

هی تمام عمرم نشستم ماشین حساب گرفتم دستم؛ چقدر بماند برای اجاره، چه قدر ماهیانه به این بدم، چه قدر قرض به اون بدم، چه قدر خرج خودم، خرج لباس، خرج کافه، خرج کوفت، خرج زهرمار. مغزم مُدام عدد حساب بانکی ام را نشانم می‌دهد که هی ازش کم می‌شود و بهش اضافه می‌شود. حقوقْ کم گرفتم، نگران بودم، حقوقْ زیاد گرفتم، نگران بودم.

از هیچ کوفتی تا تهش لذت نبردم. دلم نیامد دست و پایم را دراز کنم و چیزهایی را که خودم می‌خواهم بخرم. هی حساب کردم. از بس حساب کردم هر چی چیزِ آشغال تو دنیا بود خریدم. هرچی لباس زشت خاکستری بود پول بالایش دادم که مثلاً به همه لباس‌هایم بیاید. هر چی سفر رفتم تو هتل باجت خوابیدم.

امروز دیگه گفتم بسه. خانوم جان بسه. مگه دیگران واسه زندگی من خودشونو پاره کردن که من هی کار کنم بدم به این و اون؟ خودم چی؟ خودم کِی؟

Confusion will be my epitaph- 2

2010-04-13T01:11:00.002+04:30

... و من که ماندم با "life of detailes"
و زندگی کوچکم یک دفعه انگار خواست که منفجر شود.

Francesca: Robert, please. You don't understand, no-one does. When a woman makes the choice to marry, to have children; in one way her life begins but in another way it stops. You build a life of details. You become a mother, a wife and you stop and stay steady so that your children can move. And when they leave they take your life of details with them. And then you're expected move again only you don't remember what moves you because no-one has asked in so long. Not even yourself. You never in your life think that love like this can happen to you.
Robert Kincaid: But now that you have it...
Francesca: I want to keep it forever. I want to love you the way I do now the rest of my life. Don't you understand... we'll lose it if we leave. I can't make an entire life disappear to start a new one. All I can do is try to hold onto to both. Help me. Help me not lose loving you.

The bridges of Madison County- 1995

ايستگاه شعر- 1

2010-04-11T20:23:00.001+04:30

مترو

خانوم ها!

شورت های نخی هزار تومن

سوتين های طرح دار، هزار و پونصد

خانوم ها!

مسواک های اورال بی

بدون مالياتِ گاز و برق و آب

به نرخ پخش، دو هزار تومن

خانوم ها!

دونات تازه

دوناتِ تازه و داغ

دوتاش پونصد تومن

خانوم ها!

ناله های کپک زده،

بغض های نترکيده،

آه های داغ, داغ و تازه

به قيمت توليدی, هفت اشک تومن

خانوم ها!

سوتين های گيپور طرح مادام، دو تومن

خانوم ها!

کيف آرايش آينه دار قابل شستشو فقط هزار

خانوم ها!

مقنعه های چانه دار, در رنگ های مختلف, دو و پونصد

مسافران محترم!

ايستگاه بعد جوانمرد قصاب

پانزده

2010-04-08T14:03:00.001+04:30

رضا گفت دندونت درد می کنه؟ پدرام سرش را تکان داد. رضا گفت خب عیب نداره درد مال مَرده. گفتم چقد هم که درد می کشین. رضا گفت بابا حالا یه بار تو عمرتون بچه می زایین ها. اونم که تو نمی خوای بزایی. گفتم اِ؟ اون خان عمو جان منه که هر ماه دهنش صاف میشه؟ پدرام به دهنش اشاره کرد. یعنی فعلاً که مال منه که سرویسه. رضا گفت اونم که هر ماه یه هفته قبلش و یه هفته بعدش، فشارتون پایینه و اعصاب ندارین و چیز سنگین نمی تونین بلند کنین و آدمو کتک می زنین. دردشم مال ماست. گفتم بمیرم برات که انقد درد می کشی. پدرام گفت لاست جدیدو برداشتی؟ گفتم آره. گفت گُه می زنه به زندگی آدم. خفنه. موژان گفت خفنه؟ من ندیدم. پدرام سر تکان داد. رضا گفت سریال کلاً مزخرفه. آدم به هیچیش نمی رسه. موژان گفت مثلاً به چیت نمی رسی؟ رضا گفت به کتاب خوندن. گفتم تو رو نوشته تعصب داری. رضا گفت دارم. من اصلاً خبرارَم دوست دارم بخونم. گفتم مریضی دیگه. متعصبی. گفت عمه ت متعصبه. گفتم ولی عمه م پریود می شه.

چهارده

2010-04-02T19:33:00.000+04:30

در رابطه ها جایی می رسد که آدم تبدیل به «اولد سانګ» می شود.خاطره ای می شود شیرین از « آن حسِ آتشناکِ سوزان» که ګاهی ګداری می شود به آن رجوع کرد و جرعه ای از آن را مزمزه کرد.

این «اولد سانګ» را می شود در آن لحظه هایِ نابِ «خود بودن» دوباره زنده کرد. به پای لحظه لحظه اش اشک ریخت و هوایی شد. به عشقش رقصید و پا برهنه دیوانګی کرد.

ما از خاطره ساختن٬ ایستادیم و تنها خاطره ها را مرور کردیم. از خود می پرسم که آیا به حال خود باید افسوس بخورم حالاکه تنها برایت «ترانه ای قدیمی» ام؟ یا بګذارم این لحظه های کشنده که مرا نمی خواهی٬ بګذرند تا دوباره آن ثانیه برسد که تمامی من را بی دلیل می خواهی و زشتی هایم را با اولین بوسه فراموش می کنی؟

چه سخت است به تاریخ پیوستن... چه زمان بی رحم است.

Confusion will be my epitaph- 1

2010-03-27T18:42:00.002+04:30

"... ما از کودکی سکوت کرده‌ایم، از آن هنگام که والدین‌مان سر میز، با آن واژه‌های سنگین و خونین و کهنه گفت‌و‌گو می‌کردند ما به اعتراض و تحقیر سکوت می‌کردیم. ما سکوت می‌کردیم تا والدین‌مان درک کنند که این واژه‌های بلند‌بالا دیگر به دردمان نمی‌خورند. ما واژگان دیگری حاضر داشتیم. سکوت می‌کردیم و به واژه‌های جدیدمان اعتماد داشتیم. می‌خواستیم بعدها این واژه‌ها را برای ارتباط با مردمانی که آن را درک می‌کردند، به کار بگیریم. سکوت ما غنای ما بود. اکنون خجالت زده و ناامیدیم و تمامیت نکبت سکوت را می‌شناسیم. دیگر نمی‌توانیم از دست آن رها شویم واژه های بالا‌بلندی که پدران‌مان به کار می‌بردند سکه های از رواج افتاده‌ای هستند که دیگر کسی خواهان‌شان نیست و هم‌زمان باید به این حقیقت نیز پی می‌بردیم که واژه‌های جدید ارزشی ندارند و با آنان نیز نمی‌شود چیزی خریداری کرد، نمی‌شود رابطه ای را برقرار ساخت؛ سرد، عقیم و آبکی اند. آدم نمی‌تواند با آن کتابی بنویسد، کسی را که دوست دارد به خود پیوند دهد، دوستی را برهاند...‌"

ناتالیا گینزبورگ

از مقدمه آلیس فلون وایدر بر "نجواهای شبانه" ترجمه فریده لاشایی

Confusion will be my epitaph

2010-03-27T18:40:00.005+04:30

"...من وقتی چیزی را می‌خوانم، در واقع نمی‌خوانم. جمله‌ای زیبا را به دهان می‌اندازم و مثل آب‌نبات می‌مکم، یا مثل لیکوری می‌نوشم، تا آن که اندیشه، مثل الکل، در وجود من حل شود، تا در دلم نفوذ کند و در رگ‌هایم جاری شود و به ریشه هر گلبول خونی برسد..."

بهومیل هرابال

از تنهایی پرهیاهو ترجمه پرویز دوایی

-- فکر کنم همین جمله برای معرفی بخش جدید این وبلاگ کافی باشد: "سرگشتگی سنگ‌نبشته قبر من خواهد بود"

از این آهنگ:

سیزده

2010-03-20T17:17:00.000+03:30

در همهمه قدم هایی که پرشتاب به ناکجا می دوند، سرفه های ممتد از بوی تند اشک آور، سکندری خوردن در جوب، در وحشت از سرهای خونین و بینی های شکسته و پیرهن های پاره، آیا کسی دید که تو دست مرا آرام فشردی؟ کسی شنید که قلب من چه پر تپش می زد؟ کسی پاهای لرزان مرا از زیر شلوار جین کلفتم نوشت؟

از سالی که گذراندیم، فقط نباید انبوه خبرها و تحلیل ها و مقاله ها و آه ها باقی بماند. باید بنویسیم که در نگاه اول به عکس سهراب، مرگ نیست که به ذهن می ماسد، چشم ها و ترکیب صورت زیبایش است. باید از لبخند ندا بنویسیم و ابریشم موهایش که روی شانه هایش ریخته. از آن روز بنویسیم که بطری های آب را دهان به دهان در خیابان گرداندیم و سیگار ها را دسته جمعی پک زدیم. از آن روز که نترسیدیم، نترسیدیم و همه با هم بودیم.

بنویسیم که در سال 88 قدم هایمان با تهران آشتی کرد. غریبگی مفهوم خود را از دست داد. که هر کوچه و هر سنگ و هر بقالی این شهر، آشنا شد؛ خاطره شد. بنویسیم که بی پروا سوار ماشین های غریبه شدیم و اخبار دست اول را بلند داد کشیدیم. که با غریبه ها دست دادیم، که به غریبه ها گفتیم: بچه ها مواظب خودتان باشید.

تهران، این شهر خاکستری غمگین، با دلخوشی های بسیار کوچکش، ما را در جیب کت قدیمی خود پنهان کرد. حلقه های رفاقت از خانه های تنگمان به خیابان آمد و خون دست هایمان را به هم آشتی داد.

از سال 88 اگر نوشتیم، به کلی گویی های روزنامه نگارانه و جامعه شناسانه بسنده نکنیم. از لرزش صدا بنویسیم بعد از یک ربع "مرگ بر دیکتاتور گفتن". از " برادر رفتگر! محمودو بردار ببر"، از "پلیس ضد شورش، احمدیو بشورش"، از پلاکاردهایی که خودمان ساختیم، از شعرهایی که دوست داشتیم و به میدان شهر بردیم.

از خودمان، از این رفاقت جدید، بنویسیم.

دوازده

2010-03-10T15:04:00.002+03:30

محیط روزنامه هیچ چیز هم که نداشت٬ حداقل محل رفت و آمد چهار تا آدم حسابی بود. نبض زندگی لای آن پرینت‌ها و کاغذهای کاهی می‌زد. ما اولین نفر بودیم که خبردار می‌شدیم. از سر میز که بلند می‌شدی فاصله‌ات با دنیاهای دیگر دو قدم بود. هر چیز که بلد نبودی داد می‌زدی و در شلوغی تحریریه یکی پیدا می‌شد که جوابت را بدهد. یک کمی اقتصاد یاد می‌گرفتی٬ یک کمی ورزش٬ با ادب هنری‌ها سیگار می‌زدی و فیلم می‌گرفتی و کتاب رد و بدل می‌کردی.

آن موقع‌ها چقدر بهم بر می‌خورد وقتی می‌گفتند٬ روزنامه‌نگاری یعنی دریایی به عمق یک بند انگشت. آن آدم عوضی که این تحلیل کوفتی را برای اولین بار باب مغزها کرد به خودش زحمت نداد تا بگوید که دریای یک بند انگشتی بهتر از باتلاق زندگی کارمندی است.

اینجا پشت میزم می‌نشینم. اتاقم ساکت است. کسی اگر از در تو بیاید فقط می‌خواهد بگوید که دختر طبقه چهارمی امروز چی پوشیده. آدم‌ها از دم در رد می‌شوند و به من سلام نمی‌دهند. من را نمی‌بینند. کسی حال مرا نمی‌پرسد. من کارمند کوچکی هستم در اتاقی کم‌نور و نمور که اسمم در لایه زیرین چارت سازمانی به زحمت خوانده می‌شود.

روز کش می‌آید. کتاب می‌خوانم. برای همه وبلاگ‌ها پیام می‌گذارم. همه مقاله‌ها را به‌روزم. اما هیچ کس نیست که دو کلمه حرف باهاش بزنم. منی که بین میزهای روزنامه یورتمه می‌رفتم٬ حالا ساکت ناهار می‌خورم و سر میز به داغ‌ترین مکالمات درباره آخرین قیمت بوتاکس در پایتخت گوش می‌دهم.

آن روز که از روزنامه‌نگاری خداحافظی کردم٬ آرزوهای قشنگ‌تری برای خودم داشتم. اما یادم رفته بود که سایه دیکتاتور همه چیز را می‌خشکاند. در مملکتی که زندگی و فکر حرام است٬ هم دریای یک بندانگشتی را می‌خشکانند و هم یک حوض کوچک خوشحال را. حالا نه تنها روزنامه‌را از من گرفته‌اند٬ دوستان روزنامه‌نگارم را هم از من می‌گیرند. عشق و امید را هم می‌دزدند و می‌خواهند تنها یک روایت از "بودن" وجود داشته باشد.

یازده

2010-03-07T15:10:00.001+03:30

از لحظه‌ای که به دنیا آمد نمی‌دانم چرا حس کردم که باید مراقبش باشم. کوچک و زیبا و شکستنی بود و من همیشه نگرانش بودم حتی خیلی بیشتر از مادرم. همیشه یک چشمم به او بود که توی خیابان ندود٬ که لیز نخورد٬ که بهش زور نگویند٬ که مشق‌هایش را بنویسد. روز اول مدرسه‌اش٬ من بودم که رساندمش. رفت توی صف و من لبخند زدم. من بودم که ایستادم و در گوش معلمش گفتم که شب ادراری دارد و اگر اجازه دستشویی خواست٬ معطلش نکند. خودم مگر چند سالم بود؟ همش 13 سال.

دبیرستانی که شد من دانشجوی خوابگاهی بودم. برایم نامه می نوشت که خانه بی تو مرگ است. به خودم نهیب زدم که بگذار خودش قد بکشد. نامه‌هایش را بی‌جواب گذاشتم٬ هر چند که دلم آتش می‌گرفت. ( این فقط یک اصطلاح نیست٬ یک سوختن واقعی و دردناک است)

او برای خودش قد کشید و من برای خودم. تنهایی را یاد گرفتیم. بعد که دوباره به هم رسیدیم٬ جفتمان بزرگ شده بودیم: هر کداممان یک جور. اما هنوز خواب‌های یکسان می‌دیدیم. هنوزیک جور می‌خندیدیم. هنوزفقط من و او بودیم که گذشته تلخ و شیرین همدیگر را با ریزترین جزئیات می‌دانستیم. هنوز توی هوای هم نفس می‌کشیدیم.

حالا او می‌رود که در شرق جهان درس بخواند و من می‌روم که در غرب جهان درس بخوانم. حالیم نبود تا امروز که وسط شلوغی‌های دفتر یادم افتاد که سه سال درست و حسابی نمی بینمش. که ناهار شنبه ها تعطیل. که پیاده‌روی طولانی تعطیل.

بغض گلویم را گرفته و لامصب انگار نمی‌خواهد حالاحالاها ول کند.

می‌روم دم مهدکودک. کاپشن سرپایی قرمزش را تنش می‌کنم. مثل زن‌های بزرگ به حرف مربی‌اش گوش می‌دهم. سربالایی را دو تایی بالا می‌رویم و به شعرهایی که تازه یاد گرفته گوش می‌دهم. به خانه که رسیدم غذای دوتایی‌مان را داغ می‌کنم. برایش کتاب می‌خوانم و جفتمان خوابمان می‌برد. او 4 ساله و من 10 ساله.

از درخت سیب بالا می‌رود٬ می‌افتد و پایش می‌شکند. من تمام راه بیمارستان را زار می‌زنم که داداشم داره می‌میره. مامان تختش را می‌گذارد کنار پنجره پاسیو و من هر روز می‌دوم تا به خانه برسم.

می‌رویم حیاط را آب بدهیم. شلنگ را می‌گیرد رویم و سه ساعت آب بازی می‌کنیم. می‌خندیم و جیغ می‌زنیم و رنگین کمان درست می‌کنیم. مامان سر می‌رسد٬ من یک سیلی می‌خورم و یک لگد که قرار بود به او بخورد که پشت من سنگر گرفته. از جلوی چشم مامان در می‌رویم توی اتاقمان و زیرزیرکی می‌خندیم.

برایش خوشحالم. برایش نگرانم.

ده

2010-02-23T16:51:00.002+03:30

پشت چراغ قرمز چهارراه مانده بودیم. دو طرفمان دو تا پژو بود که از آنتنشان پرچم آویزان کرده بودند. هر چهار طرف چهارراه ترکیبی از پلیس و لباس شخصی و گارد و بسیجی و موجودات نوظهور ایستاده بودند. واقعاً نفهمیدم که دختره کی پرید وسط چهارراه. موهایش را زرد کرده بود٬ و یک عینک آفتابی بنفش به چشم داشت. دور مچش را سبز بسته بود. یک حاجی کوتوله با شلوار نخودی سرش داد زد برو سوار شو. دخترک ولی بی هدف می‌دوید. داد می‌زد کمک کمک. زمان ایستاده بود. حتی پرنده‌ها خفه شده بودند. گارد ویژه‌ای ها هم تکان نمی‌خوردند. حاجی کیفش را گرفت و دختر خودش را انداخت زمین. دهانش باز و بسته می‌شد اما صدا از تویش درنمی‌آمد. هیچ کس تکان نمی‌خورد. نمی دانم چند دقیقه بعد بود یا چند روز یا هفته یا ماه یا اصلاً چند قرن گذشت که یکی از فاطی کماندوها با لگد بلندش کرد. یک گارد ویژه هم آمد کمکش.

در سکوت محض چهارراه وقتی توانستم عضله‌های گردنم را شل کنم و سر برگردانم دیدم که یکی از موتوری‌ها زل زده بهم. چشمهایش می‌خندید انگار داشت می‌گفت دیدی حتی نتوانستی تکان بخوری؟ دیدی نفستان را گرفتیم؟ دیدی اسب تروایتان الاغ هم نشد؟ دیدی بزدل که کمکش نکردی؟

چراغ سبز شد. میم گاز داد. از میان پرده اشک ندیدم دختر را توی کدام ماشین چپاندند. تا شب سکوت آن چهارراه و فریادهای دختر توی خانه‌مان بود. حرفی نبود که بزنیم.

دوازده روز گذشته اما من هر روز صبح توی آینه از چشم‌های خودم خجالت می‌کشم:

دیدی بزدل که کمکش نکردی؟

نه

2010-02-10T15:12:00.004+03:30

فراغتی است ظرف شستن... ایستادن رو به پنجره با در هم پیچیده ترین کلاف جهان در مغز. به 22 بهمن فکر می کنم. کتکمان می زنند؟

به بشقاب چرب اسکاچ می کشم.

اگر تیر اندازی کنند؟

قاشق ها را درآب گرم می خیسانم.

اگر میم را جلوی چشمم زدند چی؟

استکان با سر و صدا از دستم می افتد.

اگر تیر خورد؟

کف از لای تیغه های چنگال بیرون می زند.

کجا ببرمش؟

قابلمه بزرگ توی سینک جا نمی شود. آب می زند بیرون.

بازجوی خودم را میاورند؟

آب و کف می ریزد روی دمپایی هایم.

اگر بهم تجاوز کنند چطور؟

دست های کفی ام را توی آب سینک ول می کنم.

زل می زنم به خیابان. مردی سربالایی را هن هن کنان بالا می رود.

درپوش سینک را برمی دارم. آب با سر و صدا خالی می شود. ظرف ها را آب می کشم. روی لیوان ها انگشتم را می لیزانم تا صدای تمیزی بدهند. سینک خالی می شود. آب گرم است. کتری را پر می کنم و می گذارم روی گاز. می نشینم روی چارپایه . پنجره و نور آفتاب و ظرف های تمیز را نگاه میکنم.

می دانم که فردا این آشپزخانه پر از "ما" خواهد بود. "ما" که رفته ایم راهپیمایی و بی رمق و یخ زده برگشته ایم. باز چشم هایمان برق خواهد زد، باز به فرارهایمان خواهیم خندید، باز جای باتوم ها را مرهم خواهیم گذاشت. باز از سیگار کشیدن هایمان خواهیم گفت و از پیرمردها و پیرزن هایی که ایستاده بودند. چای را داغ داغ خواهیم خورد و خواهیم خندید.

توی چایم یک حبه قند می اندازم... بگذرد این روزگار تلخ تر از زهر...

هشت

2010-02-07T15:51:00.002+03:30

از زندان که آمد بیرون٬ بهم گفت که موضوع یک روز کامل از بازجویی و شکنجه‌اش من بوده‌ام. یک جمله از بازجویی‌های من کشیده بودند بیرون و حسابی آزارش داده بودند. همان‌جا که بهم گفت٬ زدم زیر گریه٬ توی خیابان مثل بچه‌هایی که معلم اشتباهی دعوایشان کرده٬ گفتم به خدا منظوری نداشتم. به خدا فکر نمی‌کردم یک چنین حرف مزخرفی باعث دردسرت بشود. لبخند زد و گفت اشکالی ندارد. اما اشکال داشت. چشمهایش دروغ نمی‌گفت. مرا نبخشیده بود٬ لبانش پر از خشم ناگفته بود.

باز همدیگر را دیدیم اما هیچ چیز مثل قبل نبود. از من فرار می کرد. با من نمی خندید. دست‌هایش به من اعتماد نداشتند. کلمه‌هایش به هم نمی‌چسبید. پیش از آن که دروغ‌های پرلبخندش به من برسد٬ کلمه‌ها در هوا بخار می‌شدند. از من نابینا و ناشنوا شده بود.

آخرین جمعه‌ای که رفتم پیشش٬ دیدم یک کتابم که قبلاً بهش داده بودم را گذاشته توی قفسه. گفتم خواندی‌اش؟ گفت آره ولی نمی‌دهم ببری. گفتم آخر همه جایش را ماژیک کشیده‌ام و حاشیه نوشته‌ام. گفت تنها کتابی بود که گذاشتند با خودم بردارم. توی زندان دست‌خطت را می‌خواندم... نگاه کردیم توی چشم هم. خانه اندازه انفرادی کوچک شد٬ قلبمان اما داشت می‌ترکید.

لباس که پوشیدم بروم٬ به زور پالتویم را درآورد. گفت کجا می‌روی٬ تازه صحبتمان گل انداخته. صدایش گرم بود. تعارف نمی‌کرد. دروغ نمی‌گفت. مرا بخشیده بود.

هفت

2010-02-02T14:43:00.000+03:30

من اگر یک روز معلم بشوم هیچ وقت به بچه ها نمی گویم که زندگی شیرین و زیباست.که وقتی بزرگ بشوید همه چیز درست می‌شود. لال بشوم اگر بهشان بگویم که "بزرگ می شی٬ عروسی می کنی٬ بچه دار می شی٬ بچه خودت میره مدرسه٬ بعد تو لباس مدرسه که ببینیش کیف می کنی...".

دستشان را می گیرم بهشان آفتاب کج زمستان روی ملافه‌های تمیز٬ شمعدانی پشت پنجره٬ گربه سیاه سه راه جمهوری٬ پیرمرد گاریچی با چپقش٬ دست‌های مادربزرگ و برف زمستان روی درخت‌های پرتقال را نشان می‌دهم. برایشان سیب زمینی سرخ‌کرده می‌خرم. می‌برمشان نادری تا هوا را ببویند. می‌برمشان کوه٬ بعد همه می ایستیم و از ته دل جیغ می‌کشیم.

داستان آدم‌های معمولی را برایشان خواهم گفت. بهشان می‌فهمانم که بچه‌های قشنگم شما به زندگی پرتاب خواهید شد. پیش از آن که بفهمید چه خبر است بارها گریه خواهید کرد. بارها در تنهایی٬ زانوهایتان را بغل خواهید کرد. بارها به شما ظلم خواهد شد. بارها مرگ را٬ درد را٬ افسوس را تجربه خواهید کرد.

من اگر یک روز معلم بشوم٬ درست در میانه یک روز سرد زمستان کلاس را تعطیل خواهم کرد تا شلوار راحتی بپوشیم٬ بریم زیر پتوهایمان٬ شیرکاکائوی داغ بخوریم و از پنجره حیاط را نگاه کنیم.

شش

2010-01-20T23:36:00.003+03:30

خوبی این هشت ماه دلهره و درد، اگر هیچ چیز نباشد، حداقل این است که ضمیر "ما" را به ادبیات روزمره من برگرداند.

دیگر وقتی می گویم "ما" همه بهم نمی پرند که شما فقط چهار نفر اقلیتید. "ما" با لبخند و رضایت در خاطره جمعی ثبت شده است...

پنج

2010-01-20T23:22:00.002+03:30

افتاده بودم روی تخت. تنها چیزی که توی اتاق می جنبید عقربه های ساعت بود. هفت و سی. هشت و چهل. نه و بیست. ده و نیم. با خودم فکر کردم اگر الان بلند شوم و بروم سر کار، فقط نصف روز مرخصی حساب می شود. یازده و سی و پنج. دوازده و نیم. یک و ربع.

از بیرون صدای همهمه می آمد. عملیات احداثی ایستگاه متروی جدید، چراغ قرمز دم پمپ بنزین، بوق ممتد برای راننده هایی که ورود ممنوع می پیچیدند؛ همه این صداها پشت پنجره با هم قاطی می شدند، کش می آمدند و از لای شیشه ها آرام به اتاق خواب نفوذ می کردند.

اول فکر کردم اشتباه می کنم اما یک صدا، وسط این همهمه واضح تر از بقیه به گوش می رسید. جمعیت بلند و بی امان فریاد می زدند: مرگ بر دیکتاتور! صدا نزدیک و نزدیک تر می شد. چمعیت پیچید توی خیابان اصلی. نمی دویدند. پس هنوز گارد بهشان حمله نکرده بود. از روی تخت پریدم پایین. پنجره را باز کردم. سکوت محض خیابان را گرفته بود. می توانستم حتی صدای نفس کارگری را که ورودی مترو را سیمان می کرد، بشنوم.

اتاق را اما، زنگ تلفن داشت خفه می کرد.
خوبی؟ خسته نباشید...
خسته نیستم امروز نرفتم سرکار
ا؟ چرا؟
سکوت کردم. نمی دانستم.

از خرداد تا حالا همه چیز معنایش را از دست داده بود. تا صدای همهمه ای می شد بی اختیار و به سرعت سر بر می گرداندم . چشم های بی تابم دنبال یک اتفاق می گشت. اتفاقی که در کسری از ثانیه، سرنوشت بی رنگ مرا عوض کند و مرا به دیگران پیوند بزند.

چهار

2010-01-17T17:54:00.000+03:30

جایی ست درست میانه گردن و شانه‌های پهنش٬ جایی که من سرم را بر آن می‌گذارم و انگشت‌های او لای موهایم می‌رقصند. جایی ست که من صدای تپش قلبش را می‌شنوم و دلم آرام می‌گیرد که هنوز کنار هم هستیم... فراموش می‌کنم احتمال‌های جهان را: احتمال این که در همان لحظه در خانه باز شود و "عده‌ای لباس شخصی پس از تفتیش منزل و ضبط کامپیوتر و مدارک..."

جایی ست درست که مرزهای ما در هم می‌شود و هر چه گوش تیز کنی هم نمی‌فهمی صدای نفس‌های خودت را می‌شنوی یا او را. جایی ست... عزیزترین زندان جهان. در همان لحظه که طناب‌ها را به دور تنت سفت می‌کند٬ به تو رهایی می‌بخشد. آزادت می‌کند تا پر بکشی و توی آسمان گم شوی.

توی همین انفرادی است که یاد می‌گیری گاهی اوقات زندان مژده رهایی است.

سه

2010-01-10T21:16:00.002+03:30

بچه که بودم کیهان بچه‌ها داستانی چاپ کرد از دو تا مار که همدیگر را می‌خوردند. شاید هم دو تا سنجاب بودند یا دو تا روباه. بیشتر تصویر آن داستان یادم مانده... یک حلقه از بدن دو تا مار/سنجاب/روباه بود که هر یک دم دیگری را در دهان داشتند. اگر تصورش خیلی برایتان سخت است می‌توانید همین علامت رفرش بالای صفحه را در نظر بگیرید. اگر باز هم تصویری انتزاعی‌تر می‌خواهید، فقط کافیست یک لحظه از زندگیتان را در جمهوری اسلامی ایران به یاد بیاورید. دایره یین و یانگ در ایران زر مفت است. اینجا ما همدیگر را می‌خوریم؛ کسی هم اعتراض چندانی ندارد. چون همانطور که دارد خورده می‌شود در حال بلعیدن کس دیگری است. هیچ کس نمی‌تواند بگوید در این حیات وحش چه کسی برنده‌تر است. فقط یک جایی می‌رسد که خیلی داروینی از خودتان می‌پرسید که در این تنازع بقا بالاخره چه کسی نجات می‌یابد؟

فکرمی‌کنم آن بسیجی که اولین گلوله را شلیک کرد هم همین سوال را ازخودش پرسیده بود.

دو

2010-01-07T15:45:00.000+03:30

من تا به حال کیف پولم را گم نکرده‌ام ولی توی کیف پول خیلی‌ها سرک کشیده‌ام. مادربزرگم اسکناس‌ها را لوله می‌کند و توی تک تک سوراخ سنبه‌های کیفش می‌چپاند. بچه که بودم فکر می‌کردم مادربزرگم از همه پولدارتر است، چون همیشه مثل شعبده‌بازها از یک جای کیفش٬ یک لوله اسکناس لهیده می‌کشید بیرون. مامانم یک کیف چرمی مشکی برای اسکناس‌ها دارد که به ترتیب ارزش پول‌ها را در آن می‌چیند. یک کیف کوچولو با قفل آهنی دارد که سکه‌هایش را توی آن می‌ریزد. یک کیف پارچه‌ای ارزان هم دارد که همه مدارکش آن تو است. برادرم یک کیف لاغر دارد درست عین خودش. دو تا اسکناس هزاری توی کیفش هست با کارت مترو و کارت دانشجویی و کارت همه کتابخانه‌های شهر. بچه که بود یک دفتر آهنربایی کوچولو تاشو داشت که شماره تلفن همه را توش نوشته بود.

کیف من یک کیف پوست سوسماری قهوه‌ای شیک است که دو تا زیپ دارد. یک زیپ مال اسکناس‌هاست که به ترتیب ارزش مرتب شده‌اند و یک زیپ مال کارت‌های اعتباری و همه مدارک زندگی‌ام. عکس شوهرم را هم گذاشته‌ام توی کیف پولم که وقتی توی تاکسی می‌خواهم پول بدهم بغلی‌ام بفهمد شوهر کرده‌ام و دیگر آرنجش را توی پهلویم فرو نکند.

من تا به حال کیف پولم را گم نکرده‌ام اما وقتی صبح 23 خرداد 1388 زنگ زدم به رضا و سلام نکرده پقی زدم زیر گریه؛ بهش گفتم احساس می‌کنم کیف پولم را دزدیده‌اند. بهش گفتم انگار یک نفر ناغافل توی یک جای شلوغ٬ درست وقتی من گرم خنده و شوخی با بغل‌دستی‌ام بوده‌ام کیفم را زده. بهش گفتم شخصی‌ترین چیز زندگیم٬ مدارکم٬ عکس شوهرم٬ ته بلیط‌های سینما٬ همه با هم٬ انگار گم شده. به رضا گفتم الان آن دزد کثیف یک جا نشسته و دارد لای زندگی من چرخ می‌زند. همینطور که اشک‌هایم را قورت می‌دادم به رضا گفتم که حالا دیگر هیچ کس من را نمی‌شناسد. انگار قرار است من دیگر جزو آدم‌های این مملکت نباشم. به من گفته‌اند بچه خوبی نبوده‌ای٬ زود باش برو آن گوشه بشین و فعلاً به کارهای زشتت فکر کن. بعد از آن همه بی‌خوابی٬ توی دستمالم فین کردم و به رضا گفتم که انگاری یک نفر زندگیم را دزدیده. بعد دیدم که این همه وقت رضا اصلاً جواب نداده. بعد شنیدم که رضا هم آن ور خط توی دستمالش فین کرد.

یک

2010-01-06T16:56:00.000+03:30

کتاب‌های زیادی نوشته شده درباره تجربه زندگی با دیکتاتور. در این کتاب‌ها همه می‌فهمند که زندگی با دیکتاتور ترس دارد. هوا پر از خفقان است. انسانیت تحقیر می‌شود. شکنجه درد دارد. در همه این کتاب ها به آلت رجولیت مردها برق وصل می‌شود و بازجوها و نگهبان‌ها به زن‌ها دست می‌زنند.

اما بگذارید همین جا به شما اعلام کنم که همه این جملات احساساتی که با یادآوری خاطراتی بسیار اسفناک روی کاغذ ریخته شده‌اند در مقابل یک حس، بسیار بسیار کوچکند.

اگر یک دیکتاتور زده حرفه‌ای باشید خیلی زود متوجه می‌شوید که در سراسر زندگی‌تان با "عذاب وجدان" زندگی کرده‌اید. چطور می‌شود از یک کاسه آلبالوی یخ زده لذت برد وقتی رفیقتان در زندان است. چطور می‌شود در کوچه‌ها برف‌بازی کرد وقتی دو دقیقه پیش در خبرها خوانده‌اید که همکلاسی قدیمتان در زندان سه روز است که تقاضای پتو کرده و بهش نمی‌دهند. چطور می‌شود از این سر شهر کوبید و رفت آن سر شهر تا شام را به مناسبت تولد دوستتان در رستورانی آنچنانی خورد، وقتی خانواده زندانی بیگناهی کیک تولد او را در مقابل درهای زندان فوت می کنند.

اگر یک روز حتی از سرکشیدن چای داغ در بعد از ظهری زمستانی از خودتان خجالت کشیدید، دوست من مطمئن باشید که در دیکتاتوری مطلق زندگی می‌کنید